Micruroides euryxanthus		Western Coral Snake
Micrurus fulvius		Eastern Coral Snake
Pelamis platurus		Yellowbelly Sea Snake

More Information on Snakes

Anesthesiology

Anesthesiology is the practice of medicine dedicated to the relief of pain and total care of the surgical patient before, during and after surgery.

• Association of Veterinary Anaesthetists
• American College of Veterinary Anesthesiologists

Behavior

The study of how animals interact with their environment and the human-animal relationship.

• Animal Behavior Society
• Animal Behavior Journal

Cardiology

The study of the heart and its actions and diseases.

• Cardiovascular Laboratory

Comparitive Medicine

The study of phenomena basic to diseases of all species.

• Comparitive Medicine Home Page

Dentistry

Dentistry as it applies to animals.

• American Veterinary Dental College
• Pets Need Dental Care, Too

Dermatology

The study of the structure, function, and diseases of the skin.

• American College of Veterinary Dermatology
• Veterinary Dermatohistopathology Page

Epidemiology

A branch of veterinary medicine that deals with the incidence, distribution, and control of disease in a population.

• Animal Health/Emerging Animal Diseases
• EpiVetNet

Gastroenterology

The study of the diseases and pathology of the stomach and intestines.

• No Web sites available.

Infectious Disease

• American College of Veterinary Microbiologists
• Harden Meta Dictionary Microbiology and Infectious Diseases

Neurology

A branch that deals with the anatomy, phsiology, biochemistry, or molecular biology of nerves and nervous tissue.

• Dr. D's Neuroanatomy Montage

Nutrition

• FDA Center for Food Safety & Applied Nutrition

Oncology

The study of tumors and cancer in animals.

• Veterinary Information Network Oncology Gateway
• OncoLink

Ophthamology

A branch of veterinary medicine dealing with the structure, functions, and diseases of the eye.

• American Society of Veterinary Ophthamology
• Veterinary Ophthamology InfoCentre

Orthopedics

The correction or prevention of skeletal deformities.

• The Orthopedic Foundation For Animals, Inc.

Pathology

A veterinary specialty where one interprets and diagnoses the changes caused by disease in tissues and body fluids.

• Armed Forces Institute of Pathology Department of Veterinary Pathology

Pharmacology

The science of drugs including materia medica, toxicology, and therapeutics.

• Departments of Pharmacology in School of Veterinary Medicine

Practice Management

• Center for Veterinary Practice Mangagement

Radiology

A branch of veterinary medicine concerned with the use of radiant energy in the diagnosis and treatment of disease.

• The American College of Veterinary Radiology

Sports Medicine

A branch of medicine that focuses on the treatment and prevention of sports related injuries.

• No links available.

Surgery

A branch of veterinary medicine concerned with diseases and conditions requiring or amenable to operative or manual procedures.

• No links available

Theriogenology

A veterinary branch that deals with reproduction, including the physiology and pathology of male and female reproductive systems and the clinical practice of veterinary obstetrics, gynecology, and semenology.

• Society for Theriogenology
• The International Registry of Reproductive Pathology

...

و من می پرسم :

"  زبان ، آیا ،

از برای بیان چگونه احساسی است ؟

جانور بی زبان صحرایی ،

در سوگ فرزندش ، که به یغما رفته است ،

تا دیرگاه می نالد .

و ما ،

در پیشگاه حقیقت ، زبان در کام کشیده ایم .

چرا که ؟

یارای سخن گفتن مان نیست .

...

تولید بنزین از فضولات گاو

دانشمندان کشور ژاپن (که از نظر منابع طبیعی انرژی فقیراست)می گویند که یک منبع جدید برای تولید بنزین یافته اند: فضولات گاو.(( ساکای شیبوساوا))پرفسور مهندسی کشاورزی از دانشگاه کشاورزی و فناوری توکیو می گویدکه گرئپوه وی موفق شدهبا بکارگیری فشار و حرارت بالا 4/1 میلی لیتر بنزین از هر 100گرم فضولات گاو استخراج کنند.وی می گوید:فناوری جدید یک مزیت برای پرورش دهندگان حیوانات اهلی است. زیرا مشکل دفع مقادیر زیادی از فضولات دامی را کاهش میدهد.وی در ادامه می گوید که سالانه حدود 155/551 تن فضولات دام در ژاپن تولید می شود.

((تومی اکی تامورای)) یکی از مقامات اژانس انرژی و منابع طبیعی می گوید بنزینی که از فضولات گاو استخراج می شود موضوع تازه ای است و هیچ کس در مورد ان نشنیده است. کشور ژاپن برای برطرف کردن نیاز خود به بنزین  و نفت تقریبا به وارد کردن انها وابسته است. ((شیبو ساوا))می گوید گروه وی که توسط موسسه ملی فناوری و علوم صنعتی پیشرفتهدر توکیو حمایت می شود تعدادی کاتالیزگر فلزی به فضولات موجود در داخل یک کانتینر اضافه کرد و سپس ان را تحت یک فشار 30 اتمسفری و حرارتی تا حدود 300 درجه سانتی گراد قرار داد. وی اضافه میکند که نمی تواند جزءیات کاتالیزگر را فاش کند. به گفته ((شیبو ساوا)) این گروه امید وار است این فناوری را تا مرحله ای که بتواند طی 5 سال اینده ان را به مرحله تجاری رساند توسعه دهد ((میکی تسوروتا)) که سخنگوی شرکت مواد شیمیایی sekisui است می گوید که یک گروه دیگر از پژوهشگران طی یک تجربه جداگانه قابلیت تجاری غیر عادی دیگری را برای فضولات گاو اشکار کردند.این گروه موفق شد یک جزءاز ماده خوشبو وانیل را از فضولات گاو استخراج کند. وی می گوید می تئان ازاین ترکیب به عنوان ماده خوشبو کننده در شامپو و شمع ها استفاده کرد.

Usatoday.com,mar.2006

چگونه ادم خلاقی باشیم

خلاقیت باعث بروز افکار بزرگ در انسان می شود. اما معمولا سخت ترین مرحله نقطه شروع است.افکار

بزرگ ما را به سمت پیشرفت راهنمایی کرده و فردایی روشن را برایمان به ارمغان می اورند. با به کارگیری

اصولی که در این قسمت برای شما شرح میدهیم می توانید بک تجارت بزرگ وبی نقص راه اندازید.ما

متاسفانه ذهن خود را به انجام این امور عادت نداده ایم. این امر سبب میشود تا توانایی خود را برای دامن زدن

به تصورات وتخیلات از دست داده و در نتیجه قدرت تخیل خود را به کار نگیریم. به همین دلیل فرصتهای بی

شماری را به اسانی از دست می دهیم. ایده های بزرگ از محلی فرایی باورهای شخصی نشات میگیرند.باید

به دور دست ها بنگرید و افکار متفاوت را ازمایش کنید تا به نتیجه مطلوب دست پیدا کنید.عده ای با به کار

نگرفتن ذهن خود ان را به طرز وحشتناکی بی حس وکرخت می کنند چنی رفتاری باعث می شود درخت

افکار شما هیچ گاه به بار ننشیند.

1- زیاد مطالعه کنید

ذهن شما همانند بدنتان برای اینکه رشد کرده وپرورش یابد نیازمند تمرین وتحرک است وچه تمرینی

بهتر از کتاب خواندن.سعی کنید با افکاروعقاید انسان های موفق در طول تاریخ اشنا شوید.شرح حال و

تاریخچه زندگی هر یک از انها را مرور کنید واز اندرس بگیرید.با مطالعه این کتب می توان حدس زد

که چگونه این افراد بزرگ ذهن خود را برای رسیدن به بهترین ها پرورش داده بودند. همچنین می توانید

مجلاتی نظیر تجارت ویا اقتصاد روز را نیز مطالعه کنید. با اگاهی از نظرات دیگران پیرامون مسائل

مختلف شما سطحی نگری را کنار می گذارید و با یک دید عمیق به موضوعات مختلف می نگرید.

2-فرصتهایی را که در ان ذهن شما خلاق است از دست ندهید

اجازه دهید افکارتان مثل اب اتش نشانی به بالاترین نقطه صعود کنند.هنگامی که برای پرواز کردن به

ذهن خود فضا می دهید او شما را به دور دست ها خواهد بردونتایج شگفت انگیزی را به دست خواهد

داد.

3-یک دفترچه یادداشت به همراه داشته باشید

هنگامی که افکار بی نظیربه ذهن شما خطور می کنند از ذخیره کردن ان ها اطمینان خاطر حاصل کنید.

در این امر به یادداشت های ذهنی اکتفا نکنید زیرا ممکن است به دست فراموشی سپرده شوند. سعی کنید

همیشه یک دفترچه یادداشت همراه داشته باشید به ویژه در کنارتختخواب خود برای مواقعی که افکار

طلایی در حدود ساعت2 نیمه شب به ذهن شما خطور می کندو

4-از افکار دیگران بهره بجویید

بهره جستن از افکارو عقاید دیگران نیز به نوبه خود روش مناسبی برای گسترش ایده های شخصی

شماست.

5-تغیراتی در محیط اطراف خود ایجاد کنید

گاهی اوقات تنها چیزی که باعث می شود ذهن خسته شما را دوباره به کار اندازد تغییر وضع ظاهری

محیط اطرافتان است.اگر چشم انداز پیرامون شما تغییر کند ذهن شما نیز به صورت نا خوداگاه به سمت

یک دیدگاه جدید تغییر جهت میدهد.اگر تمام مدت در پشت میزخود بنشینید ذهن خود را در ان شرایط

محدود می کنید وهیچ فضایی برای برانگیختگی او باقی نمی گذارید.بنابر این می توانید پیاده روی کنید به

باشگاه ورزشی بروید کنار رود بنشینید و در کل به یک مکان جدید قدم بگذارید تا ذهن شما نیز بتواند

ازادانه به تمرین و تقلا بپردازد.

-6بر روی شکاف میان دو نسل خط بطلان بکشید

ذهن کودکان تر وتازه و شاداب است. انها جسور هستند واحساساتشان از طریق فشار های اجتماعی

سرکوب نشده است.به جهان با شگفتی می نگرد و مانند بزرگتر ها پاکی و معصومیت خود را از دست

نداده اند. با کودکان پیرامون مسائل مختلف صحبت کنید تا با نقطه نظر ساده و بی الا یش انها اشنا شوید.

7-به رفیق شفیق خود مراجعه کنید

همه ما دوستی داریم که به نظر می رسد توانایی پاسخ به تمام مسائل و مشکلات ما را دارد. چرا تنها در

مورد مشکلات شخصی از او کمک می خواهید؟ بد نیست گاهی در مورد مسائل مهمتر نیز از او یاری

بجویید.

8-به توانایی های خود اتکا کنید

قواعد و اصول کلی را برای یک لحظه هم که شده فراموش کنید. این رهنمون ها در جای خود مفید هستند

اما ممکن است مانند یک چشم بندعمل کرده و قدرت داشتن دید وسیع را از شما بگیرند و اجازه دیدن

چشم انداز ها متفاوت را به شما ندهند.

9-به ذهن خود ازادی عمل دهید

ایا با تمرین های رایج  نویسندگان اشنایی دارید؟ انها برای مبارزه با محدودیت ها یک روش بسیار جالب

را برگزیده اند.فقط کافی است قلم را بر روی کاغذ گذاشته و هر انچه که در ذهنتان است را بر روی

کاغذ بیاورید.می توانید از مشکلات شروع کنید و به دنبال هیچ گونه ارتباطی در دست نوشته های خود

نباشید. مهم نیست که تا چه حد عبث ونا معقول به نظر می رسند.بعدا می توانید مثل یک جدول تناوبی

انها را سازماندهی کنید در اخر نیز ممکن است به چیزی دست پیدا کنید که بیهوده وبیربط باشداما چیزی

که در این مبحث حائز اهمیت است این است که شما به ذهن خود اجازه غرق شدن در مسائل مختلف را

داده اید و این خود یک امتیاز محسوب می شود .هیچ کس نمی داند شاید به نتیجه ای برسید که سال ها

منتظر ان بوده اید.

نقش گاو در اساطير و باورهاي ايراني
فرشته عبدالهي
با اندكي تلخيص

به  نقل از  مجله الفبا ( ماهنامه ي داخلي حزوه هنري)
نمونة واقعي يا نمادين جانوران در اساطير ايران باستان آمده است و مي‌توان آن را در منابع اوستايي، پهلوي و حتي فارسي ديد. در بخشهايي از اوستا از جمله در بخش گاهاني: يسنا 28 بند 1، ويسنا 29 بند 1 تا 11، در اوستاي متأخر: يشت 13 بندهاي 86 و 87، يسنا 13 بند 7، يسنا 6 بند 4، يسنا 26 بندهاي 4و5، يسنا 68 بند 23، يسنا 1 بند 2، يسنا 39 بند 1، يسنا 70 بند 2، يشت 7 (مقدمه)، يشت 14 بند 54، و يسپرد 21 بند 2 و يشت هفتم و سي روزه دوم بند 12... از گاو سخن رفته است.
«گوشورون1 به بارگاه آفريدگار روي آورد و خروش برداشت و بناليد كه: مرا به چه كار آفريديد؟ كيست آن‌كس كه مرا پديد آورد؟ خشم و ستم و سنگدلي و گستاخي و زور مرا به ستوه آورد. اي آفريدگار، مرا جز تو نگهبان ديگري نيست، اينك بهروزي و شادكامي برزيگران را به من ارزاني دار.
آن‌گاه آفريدگار چارپايان از «ارديبهشت» (اشي) پرسيد: كدامين كس را مي‌شناسي كه بتواند براي چارپايان جراگاه وكشتزاري سزاوار پديد آورد و از آنان پاسداري كند؟ چه كسي را براي نگاهباني چارپايان برمي‌گزيني كه بتواند دروغ خشم را باز دارد؟
«ارديبهشت»: به آفريدگار پاسخ داد: در جهان براي چارپايان نگاهبان بي‌آزار و آيين‌شناسي نيست. مردمان نمي‌توانند دريابند كه ] بايد[ با زيردستان رفتاري بسزا كنند. در ميان مردمان، نيرومندتر از همه آن است كه مرا بخواند و من به ياري او بشتابم...» (سرود 29، بند 1 تا 3)
براساس كتابهاي ديني پهلوي به ويژه بندهش و نوشته‌هاي زادسپرم و دادستان دينيك و دينكرد مي‌توان اين‌گونه برداشت كرد كه كيومرث و گاو نخستين به نام اوگدات يا ايوك‌داد e.vak.dad از خاك درست شدند. گاو در ساحل راست رودخانه داييتي da.i.ti يا ويه‌دايت vi.ye.dayt و گيومرث در ساحل چپ آفريده شد. اين گاوكه بنابر بيشتر منابع نر بود، تنها مخلوق روي زمين و حيواني زيبا و نيرومند به شمار مي‌رفت. در زادسپرم (فصل دوم بند 6)2 و يشت هفتم و سي‌روزه، دوم اين گاو را ماده، سپيد ونوراني، همچون ماه وصف كرده‌اند. گاو و گيومرث تا سه هزار سال در آرامش بودند. در گزيده‌هاي زادسپرم، دربارة اندرآمدن اهريمن بر آفرينش چنين آمده است: «سپس بر گاو آمد كه يكتا آفريده بود، كه بالاش به مانند گيومرث بود. بر بار ]= ساحل[ آب ]=رود[ ـ داييتي، ميانة زمين ايستاده بود. دوري او از گيومرث برابر بالاي خويش بود از بار آب ]= ساحل رود[ داييتي نيز به همان اندازه بود. ماده ]گاوي[ بود سپيد و روشن چون ماه. چون پتياره ]= دشمن، مهاجم و از القاب اهريمن[ برآمد، هرمزد منگ را كه بنگ نيز خوانده شود، به خوردن، (به گاو) داد و پيش چشم (وي) بماليد كه تا او را از نابودي و بزه ناشادي كم بود. نزار و بيمار شد، به راست سوي افتاد و اندر گشت ]= مرد [».3 ميان آثار پهلوي، بندهش شرح و بسط بيشتري دربارة‌ روايت آغاز جهان دارد و در فصل سوم، بندهاي 26-1 به سرگذشت گاو و گيومرث پرداخته است. هنريك ساموئل نيبرگ، خاورشناس سوئدي (1889-1974) براساس اين بخش در مورد سرنوشت گاو در دورة سه هزارسالة سوم چنين گفته است:
«در سه هزار سالة سوم (از سال 6000 تا 8999): اهريمن از بيهوشي دراز مدت خود به هوش مي‌آيد و با شتاب تمام آغاز دستبرد به جهان روشنايي مي‌كند و اين جهان روشنايي را از پايين سوراخ مي‌كند، در حالي كه اين جهان درخشان بدون لكه و در خود بسته و به صورت تخم مرغ بسيار بزرگي قرار گرفته است. وي همه جا مرگ و تباهي مي‌گستراند. سپاه او همچون مگس برآفرينش پراكنده مي‌شود و از اين رو همگي زهرآگين مي‌گردند. مرگ بر نخستين مرد، گيومرث ونخستين گاو نر چيره مي‌‌شود، ولي در حال مرگ تخمهاي خود را بيرون ‌مي‌ريزد؛ از تخمهاي گيومرث، نخستين جفت انسان، مشيگ و مشيانگ و از تخمهاي نخستين گاو، چهارپايان پديد مي‌آيد و به‌زودي زندگي ميرا و آميخته با بدي، جريان مي‌يابد.»4
بر پاية نوشته‌هاي پهلوي مي‌توان اين گونه نتيجه‌گيري كرد كه: هنگامي كه ديو بدي به گاو نخستين رسيد،‌ گاو برخلاف تلاش اهورامزدا بيمارشد و سرانجام، چشم از جهان فرو بست. روان گاو ]=گوشورون[ ظهور مردي را كه حامي حيوانات باشد از اهورامزدا خواستار شد و اهورامزدا فره‌‌وشي زردتشت را بدو نمود. سپس از هر يك از اعضاي گاو نخستين پنجاه و پنج نوع غله و دوازده نوع گياه شفابخش روييد و اين رستني‌ها شكوه خود را از نطفة گاو نخستين گرفت. از اين نطفه يك جفت گاو (نر وماده) پديد آمد و به دنبال ‌آنها دويست و هشتاد و دو جفت (بندهش: دويست و هفتاد و دو نوع) از هر يك از حيوانات روي زمين ظاهر شدند.»5 كلمة اوستايي گاو يا گوشورون (روان چهارپايان) صرف‌نظر از نوع آن است و به صورت جنس بر همة چهارپايان مفيد اطلاق مي‌شود.
او نمايندة چهارپايان زمين و وجودي نخستين است، به عنوان يگان جامع وشخصيت آسماني شده. در عين حال او چارپاي زميني است و هر چه در روي زمين گاو ناميده مي‌شود جزئي از اوست. او وجودي نخستيني است كه روزگاري درآغاز از سوي خداوند ويژه‌اي به نام گئوش تشن ge.us.tasan يعني آفرينندة گاو پديد آمد.6 در فرهنگ اساطير واژة «گاو» بر سر يك دسته از جانوران، از قبيل گاوميش، گاوگوزن، گاوگراز و گاوماهي ديده مي‌شود و نشانة آن است كه اين كلمه در اوستا اسم جنس بوده است. گوسفند هم كه امروز به نوع ميش، اعم از نر و ماده، اطلاق مي‌‌شود در اصل «گيوسپنت»7 ]گاو مقدس[ بوده است و در ايران باستان ميان چارپايان از همه مفيدتر تلقي مي‌شده است.8 در جدول سماوي(كه در كتاب بندهش آمده است) برجهاي آسماني ذكر شده و نام گاو در آن ديده مي‌شود.
در سالنامه‌هاي زردشتيان روزهاي ماه به چهار گروه بخش مي‌شوند: «گروه نخستين چنان كه مي‌بينيم رديف زردشتي امشه‌سپنته را از گونة تازه دربردارد. گروه دوم مجموعة عنصرهاي ايراني بسيار كهن را در بر دارد كه بنا به گفتة ‌هردوت موضوع پرستش نخست نزد مرد پارس است، اين مجموعه در دين زدشتي هم يافت مي‌شود، ولي در آنجا پيوسته با امشه‌سپنته‌ها است، در صورتي كه اينجا مستقل و به تنهايي ‌آمده است. تيشتريه ظاهراً نمايندة گياه‌هايي است كه پس از باران مي‌رويند و «گو» نمايندة چارپا است.»9
دربارة تقسيم نژادها در شش كشوري كه در پيرامون خونيرس هستند، بنابر زادسپرم (فصل 11 بند 10) در زمان فرمانروايي هوشنگ و بنابر بندهش (فصل 17 بندهاي 5ـ4) در دوران تهمورث از حيواني به نام گاو نام برده شده است و چنين آمده كه در فرمانروايي هوشنگ هنگامي كه مردم بر پشت گاو سروو (Sar.u.vo) به كشورهاي ديگر مي‌رفتند شبي كه به ستايش آتش مي‌پرداختند آتشدانها كه بر سه جا بر پشت گاو نهاده بود در دريا افتاد، جوهر اين آتش كه (در اصل) يكي و آشكار بود، به سه آتش تقسيم شد. «در فرمانوراويي تهمورث هنگامي كه مردم از خونيرس بر پشت گاو سرسوگ Sar.sa.ug به كشورهاي ديگر مي‌رفتند شبي در ميان دريا چنين اتفاق افتاد كه باد بر آتشداني كه در آن آتشي بود و در سه جابر پشت گاو نهاده بود، كوفت و آتشدانها را با آتشها به دريا انداخت و اين سه آتش چون سه جان (دوباره) به‌جايي كه در آن آتش بر پشت گاو بود برآمدند تا همه جا روشن شد و آن مردمان راه خود را از ميان دريا ادامه دادند.10
بهتر است در اين بخش از جوهر تن زرتشت ياد كنيم كه در زندگي اساطيري او پيش آمده است و نقش گاو را در شكل‌گيري جوهر تن زرتشت ببينيم. «جوهر تن او را اورمزد از نزد خويش به سوي باد و از باد به سوي ابر به حركت درآورد و به صورت آب، قطره قطره، بر زمين فرو فرستاد. در پي آن، گوناگون گياهان، از زمين روييدند، پوروشسب شش گاو سفيد زرد گوش را به سوي آن گياهان روانه كرد. دو گاوي كه هنوز نزاييده بودند، به گونه‌اي معجزه آميز شيردار شدند. بدين گونه جوهر تن زردشت كه در آن گياهان بود با شير آن گاوان آميخته گشت. دوغدو به خواست پوروشسب، ديگ چهارگوشي را برگرفت و شيرگاوان را در آن دوشيد و آن را به ستون بزرگي آويخت. جوهر تن زردشت در آن شير بود. در اين هنگام، ديوان كه خطر را احساس كرده بودند، گرد هم آمدند و سردستة ديوان به آنان خبر داد كه زردشت به وجود مي‌آيد و پرسيد كه كدام‌يك از آنان مي‌پذيرد كه زردشت را كه هنوز به صورت انسان واقعي درنيامده است، نابود كند. ديوي به نام چشمگ كه مسبب زلزله و گردباد است پذيرفت كه او را از ميان بردارد. شهر و ده را ويران كرد، درختان را در هم شكست، اما ايزدان نگذاشتند كه ستون بزرگي را كه ديگ در آن بود بشكند.
پوروشسب ساقة هومي را كه فروهر زردشت در آن بود و آن را بريده و به دوغدو سپرده بود، باز گرفت. آن را كوبيد و با آن شير گاو كه جوهر تن زردشت در آن بود آميخت و بدين گونه فروهر و جوهر تن زردشت با هم يكي شدند. پوروشسب و دوغدو اين شير آميخته به هوم را نوشيدند. در اينجا بود كه فره كه در تن دوغدو بود با فروهر و گوهر تن زردشت يكجا به هم پيوستند و از هم‌آغوشي آنان كه برخلاف مخالفت ديوان انجام گرفت نطفة زردشت در زهدان مادر بسته شد. ديوان كه از اين كار ناخشنود بودند، بر آن شدند كه او را در شكم مادر نابود كنند. دوغدو را به تب تند و درد آزار دهنده‌اي دچار كردند. دوغدو خواست پيش پزشكان جادوگر ده برود، اما ايزدان او را از اين كار بازداشتند و بدو توصيه كردند تا دست برشويد و هيزم برگيرد و روغن گاو و بوي خوش بر آتش بنهد و روغن را بر شكم بمالد و بر آن بوي خوش بسوزاند و در بستر بيارمد تا او و فرزندش از بيماري رهايي يابند.»11
گاو و مهرپرستان
مهر يا ميترا12 از ايزدان بزرگي است كه ميان آرياييان هند و ايراني سابقة ديرينه و كهن دارد. در سروده‌هاي «ودايي» نام ميترا چندين بار آمده است. در لوحه‌هاي گلي بغازكوي از چهار خدا به نامهاي «وارونا، ايندرا، ميترا وناساتيا» نام برده شده است كه هر يك از آنان، در زيستگاه اولية آرياها مورد پرستش بوده‌اند. پس از انشعاب، هر دسته از اين اقوام، يكي از خدايان را گرامي ‌داشتند.
در گاتاها كه قديمي‌ترين و اصيل‌ترين بخش اوستاست كلمة ميتره يك بار، نه به معني فرشته، بلكه به معني وظيفة مذهبي و تكليفي ديني آمده است.
فرگرد چهارم، «ونديداد» كه به تفصيل از معاهده بستن، پايدار ماندن، شكستن پيمان، گناه، سزاي پيمان شكستن، اقسام معاهدات و شروط آنها سخن مي‌دارد و پشت دهم ويژة مهر يا ميتراست.
ميترا كه يكي از خدايان اولية آريايي است، خداي روشنايي و حافظ نظم جهان و مدافع حق و حقيقت و تضمين كنندة معاهدات و سوگندهاست.
پيروان ميترا بزرگ‌ترين مخالفان دين زرتشت به شمار مي‌رفتند و زرتشت ميترا را از صف خدايان فروكشيد و هم رديف فرشتگان (كه مخلوق اهورامزدا هستند) نهاد. ميترا در اوستاي متأخر فرشتة بيداري، عهد و ميثاق، راستي و دليري و راهنماي آدميان در تاريكي و ياري‌كنندة كساني است كه حقشان پايمال شده و كيفررسان پيمان‌شكنان است و در ادبيات پهلوي آمده «سروش و مهرورشن بر سر پل چينوت (چينود)13 به انتظار روان مردگان ايستاده‌اند تا اعمالشان را روي ترازويي كه اشتباه نمي‌كند وزن كنند، سپس روان از پل عبور مي‌كند.
در روايات اساطيري پيروان آيين مهر (ميتراپرستان) چنين آمده است كه: مهر در شب يلدا در يك غار از برخورد دو سنگ آذرين سخت زاده شده و پس از تولد، چوپانان به پرستش او پرداختند. آنگاه «اورمزد» با صداي خورشيد و به وسيلة كلاغي به ميترا پيام داد كه گاوي را هلاك كند و با آنكه مهر در باطن خود از اين كار ناراحت وناراضي بود، به تعقيب گاو پرداخت و پوزة گاو را به دست گرفت و او را به غاري برد و با ضربت دشنه‌اي، خونش را ريخت. بي‌درنگ از بدن گاو خوشه‌هاي گندم و درخت تاك و ديگر رستنيها روييد و در پي آن عقرب، مورچه و ماري خود را به گاو رساندند تا از خونش بياشامند (اين موجودات در اوستا جزء خرفستران به حساب مي‌آيند و كشتن آنها ثواب دارد). بعد از كشتن گاو، روح او به آسمان رفت و در زمين، زندگي تازه‌اي آغاز شد. مهر از آسمان گله‌ها را پاسباني مي‌كند.
همچنين مهريان، اعتقاد دارند كه مهر جهان را بار ديگر زندگي و حيات مي‌بخشد و او نجات دهنده‌اي است كه نيك‌بختي و سعادت معنوي را به ارمغان مي‌آورد، از حق و حقيقت و راستي نگاهباني مي‌كند، سوار كار و تيرانداز ماهري است در نبرد ميان خير وشر، زشتي و زيبايي، پيروزي با او است. مهر پادشاه است كه ميان ستارگان جاي دارد و شكوه و بزرگي را به پادشاهان روي زمين عطا مي‌كند. او زايندة روشنايي و لقبش شكست‌ناپذير است. از معجزات او يكي فوران آب از دل سنگهاي سخت (به خصوص زماني كه آبها نقصان مي‌پذيرند) و ديگر، شكار براي سير كردن گرسنگان است. «معتقدين مهر مي‌گويند، «مهر» در هر دو جهان به پيروان خود محبت خواهد كرد».14
در آيين ميتراييسم، به خصوص در زيستگاه اولية آرياييها، قرباني كردن گاو برترين بخش و مهم‌ترين كار ميتراست. بزرگ خانه، بزرگ طايفه يا بزرگ قبيله، قربانهاي خود را به او پيشكش مي‌كند. او توجه به روان گاو ندارد، خون او را مي‌پذيرد، ستون مهره‌هاي پشت او را مي‌شكند تن او را خرد مي‌كند، اندامهاي او را بند از بند جدا مي‌كند، گوشهاي او را مي‌برد، چشمانش را برون مي‌آورد15» تا با اين كار به زمين بركت و نيروي آسماني بدهد.
جشنهاي آييني كه همراه با نوشيدن نوشابة سكرآور است، بعدها از سوي زرتشت زشت شمرده، بر ضد آن پيكار مي‌شود و درگيري دو آيين از اينجا سرچشمه مي‌گيرد. در گاثاها به خصوص قطعة 29 يسنا كه يك سرود قديم گاهاني است، روان گاو در پيشگاه آفريدگار گاو (اهورامزدا) مي‌نالد و از رفتار بدي كه توسط بيابانگردان (قبايل چادر نشين) متحمل مي‌شود شكايت و درخواست دادگاه مي‌كند تا چارپا بتواند داد خود را بگيرد، اما چون امكان ‌پذير نيست حمايت‌كننده‌اي براي چارپايان در خواست مي‌كند واين وظيفه به عهدة زرتشت گذاشته مي‌‌شود.
ميتراييسم از طريق ايران و آسياي صغير، در غرب نفوذ مي‌كند. همچنين پس از سقوط هخامنشيان و به علت آشنايي و مراودة كشورهاي تابعه، به خصوص با قسمت غرب ايران، ميترا در آسياي صغير، در كاپادوكيه، ارمنستان، و كوماگنه (سميساط يا ساموساتا شهري بر كران راست فرات در 48 كيلومتري ارفه) نفوذ و اعتبار خاصي مي‌يابد، آن اندازه كه شاهزادگان اين ممالك به افتخار ميترا نام خود را ميترادات يا مهرداد گذاشتند و اواخر قرن اول ميلادي، آيين ميتراپرستي در ايتاليا نفوذ يافت. نقشة آثار بناهاي ميترايي نقوش و تزئينات آن كه در نقاط مختلف جهان كشف شده بسيار جالب توجه است و از ميان آثار برجستة ميترا مراسم قرباني گاو مقدس بيشتر تصوير شده است. البته نقشهاي قرباني در معابد مختلف تفاوتهايي دارند.
در يك سوي سكه‌هاي گورديانوس سوم امپراتور روم (238-244 م) صورت ميترا در حالي كه گاوي را مي‌كشد ديده مي‌شود.
آثاري از ميترا پرستي در كارتاژوـ شمال جزيرة بالكان‌ـ بدست آمده است. در بريتانيا به‌خصوص شهر لندن معبدي متعلق به ميترا كشف شده است.
براساس آثار باقي مانده از اروپا، اين گونه مي‌توان گفت كه آداب و رسوم ميترايي و تشريفات خاص آن در غارهاي طبيعي يا مصنوعي (كه بر گنبد آن تصوير آسمان نقش شده بود) انجام مي‌گرفت. درون غار متكايي قرار داشت و پيروان بر آن زانو مي‌زدند. در جلوه‌گاه معبد ظرف آبي براي تطهير نهاده و در انتهاي آن محراب يا تابلويي حجاري شده بود و معمولاً ميترا را با كلاه فريژي (فريجي) و در حال ذبح گاو نشان مي‌داد. درون معابد، به خصوص در فصل بهار، گاوي قرباني مي‌شد.

قرباني آييني گاو در اساطير ايران
در مورد قرباني تعاريف مختلفي شده و در يكي از نمونه‌هاي آن چنين آمده است: «قرباني (در عبري از مادة قرب) به اصطلاح كلي در عالم اديان، عبارت است از گرفتن زندگاني موجود زنده (اعم از انسان، حيوان ونبات) از طريق كشتن يا سوزاندن و دفن كردن يا خوردن به منظور تقرب به خدايان و جلب نظر آنان. واژة فرنگي آن سكريفايس Sacrifice در زبانهاي اروپايي مي‌رساند كه شيء قرباني شده براي خدايان، با قرباني‌شدن، جنبة تقدس و خدايي گرفته است.16
قرباني مخصوص يك دين يك قوم يا ملت خاصي نبوده است و در طول تاريخ بشريت به شكلهاي مختلف وجود داشته است. در تمدنهاي هند، چين، ايران، سومر، كلده، يونان، مصر، هيتي و ... خدايان و ايزدان همواره قرباني طلب مي‌كردند و قرباني همواره رفتار و اعمالي گوناگون بود و اغلب شايد هم بدون استثنا خونين بوده‌اند. يعني يك نوع قتل آييني يا كشتن آييني بوده است. قرباني كننده هميشه داراي يك هويت مقدس بود و مورد حمايت قرار مي‌گرفت.
در مورد اينكه چه موجودي بايد قرباني شود و يا چگونه بايد قرباني انجام پذيرد، بايد گفت: «انسان نخستين قرباني را به منظور تقديم به خدا و يا خدايان خويش، از جنس خود برگزيد و بعدها انواع گوناگون يافت، مثل قربانيهاي حيواني، پيشكشي از محصولات زميني، خون از بيني گرفتن، رگ زدن، حجامت كردن، انگشت بريدن (مانند مردم استراليا) دندان كندن، خون شرمگاه درمعابد ريختن (مانند يونانيان)، ختنه كردن دختران و پسران (مانند مصريان وعبرانيان)، بيضه كشيدن و خود را اخته كردن (ماندن بابليان و سومريان)، موي سر تراشيدن و نثار كردن، شكافتن بازوان و با خون آن پيمان بستن (مانند تازيان) خود را در رودهاي مقدس غرق كردن و خودسوزي، (مثل هندويان و چينيها ) خودكشي و هاراگيري ha.ra.ki.ri (مانند ژاپنيها ) و ...»17 قرباني خونين، از خدايان وايزدان كوچك‌تر و كم اهميت‌تر، در پيشگاه خدايان بزرگ‌تر و قدرتمند‌تر، آغاز مي‌شود، سپس نوبت قرباني كردن انسان مي‌رسد و ديري نمي‌پايد كه با نرم شدن خوي اولية بشر، حيوان به جاي انسان به قربانگاه مي‌رود و تكامل و پيشرفت بشر در يك گام ديگر به اعمال نمادين روي مي‌آورد كه همانا مراسم نان و شراب، جاي گوشت و خون را مي‌گيرد.18 «حضرت عيسي با انجام پاره‌اي اعمال نمادين معني‌دار، مراسم آيين قرباني خونين را دگرگون كرده و در شام آخر در كنار حواريونش گفت: ناني كه براي فصح تبرك نموده و پاره كرده و براي خوردن ميان آنان تقسيم نموده است، گوشت اوست و جام شرابي كه تبرك نموده و براي نوشيدن به آنها داده است، خون اوست و همچنين گفت: با مرگ وي عهد تازه‌اي آغاز خواهد شد و رابطة تازه‌اي ميان خدا و انسان برقرار مي‌شود.
قبل از آنكه دربارة قرباني گاو در اساطير به خصوص اساطير ايراني گفت‌وگو كنيم، مختصري دربارة اساطير سخن مي‌گوييم، شايد كه موضوع قرباني گاو را به روشني درافكنيم. به طور چكيده بايد گفت بشر زماني كه خط را اختراع كرد، نخست با هدف خدمت به خدايان آن را به كار گرفت و به عبارتي، آنچه را كاهنان مي‌خواستند، به رشتة تحرير درآورد. ديدگاه اسطوره‌اي در اين زمان شكل مي‌گيرد، متنهايي كه مربوط به گونه‌هاي اسطوره‌اي هستند در آرشيو پرستشگاه‌ها جاي داشته‌اند. البته بايد گفت كه اسطوره خيلي پيش از پيدايش ثبت رويدادها در جوامع انساني وجود داشته است، اما ثبت اساطير توسط خطاطان، به دستور كاهناني بوده است كه در آن زمان قدرت سياسي، مذهبي، اقتصادي و ... را در حيطة خود داشتند.
در بينش اسطوره‌اي كشته شدن افراد به گونه‌اي جلوه‌گر است كه انگار مراسم قرباني به خاطر خدايان انجام پذيرفته است و اين خدا يا ايزد و يا ايزدان هستند كه قرباني مي‌خواهند تا نظم را به طبيعت يا به اجتماع يا قوم بازگردانند و قرباني شدن موجودات فاني در اسطوره‌ها تنها براي خدايان است و يا خدايان قرباني مي‌گيرند تا به انسانها و موجودات خاكي و ميرا بفهمانند كه اراده و سرنوشت در يد قدرت آنان است.
از اين رو هر كس براي رسيدن به اهداف خود قرباني مي‌كرد، گروة براي رسيدن به قدرت سياسي يا مالي، شماري براي رام كردن طبيعت، عده‌اي براي باروري زمين و رويش گياهان، كساني به قصد ارتباط با روان پديده‌هاي طبيعت (كه در اساطير زرتشتي مي‌توان خوانده مي‌شود) برخي براي يگانگي و برتري قوم خود، كساني براي تطهير و نجات روح و يا نجات فرد و دسته‌اي براي آنكه به بزرگسالي رسند و هويت يابند، قرباني مي‌كردند. حتي قرباني كردن مي‌تواند نمادي از تغيير شيوة معيشت و اقتصاد باشد كه اين نمونه بيشتر در اساطير ميان رودان به چشم مي‌خورد.
به يشتهاي اوستا دقيق شويم، متنهايي را مي‌بينيم كه هستة اصلي آن كهن‌تر هستند و در دين زرتشت گنجانده شده‌اند. اين كار به احتمال زياد بعد از زرتست، توسط پيروانش صورت گرفته و بن‌ماية آن‌ از آيينهاي كهن‌تر، يعني قبل از ظهور زرتشت، است.
با ظهور زرتشت، بر باور به خدايان مختلف مهر باطل خود و تنها خداي آفريننده، اهورا مزدا به‌جا ماند. بعد از مرگ زرتشت بار ديگر خدايان آريايي به گونه و شكلهاي مختلف درون دين رخنه كردند و بعضي از مروجين دين براساس گذشت زمان و تغييراتي كه در محل سكونت رخ مي‌داد به جعل و تحريف اين دين پرداختند. نمونه‌اي كه مي‌توان از آن نام برد، يشت دهم يعني مهريشت يا ميثره يشت در اوستاي متأخر است، اين بخش به خداي ميثره (ميترا) از خداوندان كهن آريايي، پيشكش شده است. البته در اوستاي متأخرچهرة ميترا كم‌رنگ مي‌شود و ديگر آن جنبة‌ قدرتمند خدايي را ندارد و جزو ايزدان مي‌شود و با اين اوصاف نقش و تأثير آيين ميترا را در ايران باستان براساس كتيبه‌ها و نقوش برجستة به‌دست آمده مي‌توان ديد. با اين پيش مقدمه قصد آن است كه قرباني گاو را در آيين ميترا بررسي كنيم، زيرا از لحاظ قدمت اين آيين كهن‌تر از دين زرتشت است و در مورد قرباني به خصوص قرباني گاو مراسم مهمي را اجرا مي‌كردند.
در آيين ميترا، قرباني گاو بسيار مورد توجه بوده است. دراعتقادات ميتراييسم خون گاو نيروي باروري زمين را به همراه داشت.
از آثار باقي‌مانده از اين آيين، به خصوص در اروپا استنباط مي‌‌شود كه: گاو در علفزار مشغول چراست، ميترا از راه مي‌رسد، گاو را دستگير مي‌كند و بر دوش مي‌گذارد، گاو از دوش ميترا به پايين جسته و فرار مي‌كند، مهر گاو را دنبال مي‌كند و بر پشت گاو مي‌جهد، پاهاي گاو خسته را به دوش گرفته و گاو را به پشت انداخته مي‌كشد و پوزة‌ گاو به زمين كشيده مي‌شود. او گاو را كشان كشان به طرف غار مي‌برد. در برخي پيكرها ميترا سوار بر گاو مي‌شود و شاخهاي او را در دست مي‌گيرد و پيروزمندانه مي‌راند. گاه ميترا را نشسته بر گردة گاو با دشنه‌اي كه در كتف گاو فرو برده است، نشان داده‌اند. با كشته شدن گاو، دگرگوني اسرارآميزي در جهان پديدار گشت. از مغز تيرة پشت گاو نر، گندم و از خون گاو، بوتة مو و از بدن گاو، همة سبزيها وگياهان سودمند دارويي روييد. از نطفة گاو (كه ماه آن را پذيرفته و پالوده بود) انواع حيوانات مفيد به وجود آمد. بدين ترتيب قرباني كننده (ميترا) با اجراي قرباني باعث يك زندگي تازه و غني شد، سپس سوار ارابة زرين (كه چهار اسب سفيد آن را مي‌كشند) شد و به آسمان بالا رفت و در آسمان تاخت و زمين را نگريست.
غير از باروري و رويش زمين، تقديم فديه و قرباني در ايران باستان به منظور و خواستهاي مختلفي معمول بوده است يكي از علتهاي قرباني (كه اغلب بزرگان و شاهان براي رسيدن به قدرت و پيروزي بر دشمنان و كامروايي در آرزوهايشان آن را انجام مي‌دادند) عمل به يشت پنجم موسوم به آبان يشت، يكي از بلندترين و قديمي‌ترين يشتها و مربوط به آناهيتا (آناهيد ـ ناهيد)بود.
هوشنگ پيشدادي نخستين پادشاه است كه در آبان يشت، كردة 6، بندِ 12، از او ياد شده است. «وي در بالاي كوه هرا، صد اسب، هزار گاو و ده هزار گوسفند براي اردويسور – آناهد قرباني كرد، تا وي را بزرگ‌ترين شهريار روي زمين گرداند و بر ديوها و مردمان و پريها و كاويها و كرپانها و ديوهاي مازندران و دروغ‌پرستان ورنه (ديلم و گيلان) دست يابد وهمه را شكست دهد و اردويسور آناهتا، خواهش هوشنگ را اجابت كرد و او را كامروا ساخت.»
در كردة 2، بندِ 7 آبان يشت دربارة «جمشيد» آمده است: «براي ناهد، صدها اسب و ده‌هزار گوسفند قرباني و از او تمنا مي‌كند كه وي را در همة ممالك، بزرگ‌ترين شهريار گرداند و وي را بر ديوها، مردمان و جادوان و كاويها و كرپانها ستمكار چيره گرداند و از ديوها، ثروت، بهره، فراواني، رمه، خورسندي و تشخص را دور بدارد و ايزد ناهد دعاي وي را اجابت مي‌كند.»
شخصيت ديگري كه در كردة 8 بند 29 اسمش آمده است «ضحاك» يا اژي‌دهاك است.
«او نيز صد اسب و هزار گاو و ده هزار گوسفند براي آناهد قرباني كرد و از او خواست كه وي را بر هفت كشور چيره كند، اما حاجت او برآورده نشد»
در كردة 9، بندِ 22، دربارة فريدون آمده:
كه براي آناهد صد اسب وهزار گاو و ده هزار گوسفند قرباني مي‌كند و از او مي‌خواهد كه بر اژدهاي سه پوزه ظفر يابد و ناهد حاجت او را برآورده كرد.»
همين طور اسامي در آبان يشت ادامه مي‌يابد، و سرانجام به كي گشتاسب مي‌رسد، او نيز براي ناهد قرباني مي‌كند و سرانجام به آرزو و كاميابي مي‌رسد.
در روايتهاي سنتي زرتشتيان كه برگرفته از آثار پهلوي، مانند بندهش، دينكرد، گزيده‌هاي زادسپرم، و دادستان دينيك ... مي‌باشد. در مورد فديه دادن و يا قرباني كردن كه به نحوي به گاو مربوط است، شرح تفسيرهايي شده است كه در همة اينها گاو توسط اهريمن كشته مي‌شود، اما كشته شدن او شبيه يك نوع قرباني شدن است. يعني هنگامي كه ديو بدي به گاو نخستين مي‌رسد، گاو برخلاف تلاش اهورامزدا، بيمار مي‌شود و سرانجام چشم از جهان فرو مي‌بندد و از اعضاي گاو گياهان شفابخش و از نطفة گاو يك جفت گاو نر و ماده پديد مي‌آيد و به دنبال آنها دويست و هشتاد و دو يا دويست و هفتاد و دو جفت از هر يك از حيوانات روي زمين ظاهر مي‌‌شوند كشته شدن گاو در روايتهاي زرتشتيان شباهتهايي با قرباني گاو در آيين ميتراييسم دارد.
بهتر است روايات اساطيري ايران در مورد مشي و مشيانه (نخستين جفت بشر) را ياد كنيم كه به ارواح بدشير گاو فديه مي‌كنند.
«ديوان آنان را بر ستايش ارواح بد اغوا كردند تا از ناخشنودي‌اي كه آنان را مي‌آزرد، تسكين يابند. مشي شير گاو را دوشيد و كمي از آن را به طرف شمال ريخت. به دنبال آن ديوان باز هم نيرومند‌تر شدند و براثر آن باروري از آنان گرفته شد. امروز در شمال ايران بر زمين ريختن شير گاو را گناه مي‌دانند و عده‌‌اي معقتدند ريخته شدن شير بر زمين موجب خشك شدن پستان گاو مي‌شود. به‌نظر نگارنده چنين اعتقادي ممكن است ريشه در باورهاي اساطيري ايران داشته باشد.

پي‌نوشتها:
1- روان چارپايان يا فرشته‌اي كه نگهباني چهارپايان سودمند با اوست.
2- با فصل نهم بند 7 متناقض است.
3- مهرداد بهار، اساطير ايران، ص 14-13.
4- نيبرگ، دينهاي ايران باستان، ص 28
5- محمدجعفر ياحقي، فرهنگ اساطير، ص 36-30
6- نيبرگ، همان، ص 197
7- در اوستاي متأخر واژة سپينته با واژة گاو gav پيوند خورده و گئوسپنته ga.os.pan.ta به كار رفته، اما در پهلوي ميانه و پارسي نوين سپنته براي گياه اسپند بكار برده شده است. در تشكيلات اولية اقوام مهاجر آريايي، شكلي از طبقات اجتماعي داريم به نام خانواده، تيره، عشيره و قوم، محل زندگي عشيره به نام گوئو (gu.u) و رييس عشيره را گوتوتپ مي‌گفتند. آقاي ايرج شجاعي فرد در نامواژه‌هاي جغرافيايي گيلان در مورد «گاو» و «گو»ـ كه در پس و پيش نامها مي آيد چنين مي‌گويد: درپاره‌اي از پيشوندها به معني «بلوك» است و در پسوند به معني جا و مكان و در بعضي كلمات هم به معني گاو «و حيوان» مي‌آيد. نامهاي گاوچه ]= طويلة گاو[، گاويه به معناي بلوك بهتر، جونگا يا زونگا به معناي گاو نر جوان و نام اساطيري و اجاره‌گاه به معني بازارگاه و همچنين رازگاو و گاوگلي وگالشي، گالشه سياگا، گوگير، تناگا، پازگا و دلگا از آن جمله است و گاوو گودر پارسي سره به معني پهلوان به كار مي‌رود.
8- محمد جعفر ياحقي، همانجا
9- نيبرگ، همان، ص 379"3
10- آرتوكريستين سن، نخستين انسان و نخستين شهريار، ص 181-180
11- ژاله آموزگار، احمد تفضيلي، اسطورة زندگي زردشت، كتابسراي بابل، بابل 1370ش، ص 41-40
12- مهر در كتبيه‌هاي پادشاهان هخامنشي ميتره Mithra در سانسكريت ميتره Mitra ، و در پهلوي ميتر Mitr آمده است.
13- Cin. Vad-Cin. Vat در لغت به معني آزماينده و بازشناسنده و در دين زرتشت نام پل و گذرگاه جداكنندگان روان درگذشتگان پس از مرگ است، در اين قسمت عده‌اي به بهشت و شماري به دوزخ مي‌روند.
14- فرشته عبداللهي، دين زرتشت و نقش آن در جامعة ساسانيان، ص 220-219
15- نيبرگ، همان، ص 61، 71
16- دكتر محمد جعفر يا حقي، فرهنگ اساطير، ص 339.
17- علي اصغر مصطفوي، اسطورة قرباني، ص 6-5
18- قطب‌الدين صادقي، مدخلي بر نمايش آيين، فصلنامة هنر، ص 274

سیزده بدر

سیزده بدر نقطه پایان آئینهای نوروزی در کشور ماست. گرچه این آئینها درگذرزمان دستخوش تحولات و تغییرات شده است ، اما در ماهیت و کلیت آنها تغییرات محسوس و اساسی رخ نداده است و آئین سیزده بدر از جمله آنهاست که کماکان ادامه داشته و خواهد داشت .هرچند عده ای خواسته یا ناخواسته بخواهند به آن برچسب خرافی بزنند.
سبزه گره زدن نیز از جمله آداب زیبای این روز می باشد وکسانی که این عمل را انجام می دهند از این راه حاجات خود را از درگاه ایزد یکتا طلب می کنند. به امید برآورده شدن همه حاجات

در سیزدهمین روز فروردین‌ماه، ایرانیان از خانه و کاشانه‌ی خود بیرون می‌روند و به‌دامن سرشت⁵، پناه می‌برند. پناه‌بردن به آغوش پاک و سرسبز سرشت با دو آماج گونه‌گون رخ می‌دهد که هرکدام یادآور گوشه‌ای از کارنامه‌ی سرزمین ماست. و یادمانی را در ما زنده نگاه می‌دارند.

1- به‌در نمودن نافرخندگی سیزده:

ایرانیان باستان روز پنجم هر ماه را اسپندارمذ یا اسپندارمذگان می‌نامیدند و آن را "روزبه⁶ زنان" بود. انگیزه‌ی نام‌گذاری این بود که در این روز هدسه یا استر، شهبانوی هخامنشی به کین‌خواهی کشتار هشتادهزار تن از ایرانیان پاک‌نهاد که یهودیان سال‌گرد آن‌را هرساله زیر نام "عید پوریم" جشن می‌‌گیرند و به شادی و پای‌کوبی می‌پردازند؛ به‌دست پری‌زاد مادر اردشیر دوم زهرخورده و کشته شد. لیک سیزده فروردین و نافرخندگی آن! نافرخندگی این روز از آن‌جا سرچشمه می‌گیرد که اردشیر دوم هخامنشی، در این‌ روز، سیزدهم فروردین‌ماه با هدسه یا استر زناشویی نمود و وی را زیر نام شهبانوی فرمان‌روایی پارس برگزید!

افزون‌براین، سیزده‌بدر، بزرگ‌داشت یاد نزدیک به هشتاد هزار تن ایرانیان بی‌پناهی‌ست که در آن سه‌روزه‌ی کشتار ددمنشانه‌ به دست یهودیان، از خانه و کاشانه‌ی خود می‌گریختند و به‌ دامن کوه و دشت پناه می‌بردند! سیزده به‌در و شماره‌ی سیزده از آن روز نافرخنده است که نزدیک به هشتاد هزار تن از هم‌میهنان ما در این روز کشتار گروهی شدند. آن هم به دست گروهی که به پذیرفتاری خود و رهبران‌شان به‌دست ایرانیان از گرفتاری و دربندی هفتادساله‌ی بابل رهایی یافته اند.

سیزده نافرخنده است و از این روی می‌بایست به دامن سرشت و دشت پناه برد. زیرا که در این روز هم‌میهنان گرامی ما از هراس شهبانو و کشتار یهودیان به بیابان‌ها گریخته بودند.^5*

2- سبزه‌گره‌زدن:

آفرینش نخستین آدمی در تاریخ ایران دارای ارزش بسیاری‌ست. در اوستا چندین و چند بار از کیومرث، سخن به میان آمده و او را زیر نام نخستین پادشاه و نخستین آدم روی زمین شناسانده است. مشیه و مشیانه، دختر و پسر هم‌زاد کیومرث در روز سیزده فروردین با هم زناشویی نمودند. و این نخستین پیمان و پیوند زناشویی میان آدمیان بود که رخ می‌داد. آن دو پیمان زناشویی خود را با گره‌زده دو شاخه‌ی گیاهی که به گفته‌ی پاره‌ای از پژوهندگان، گیاه ریواس بوده؛ جاودانه نمودند. از این روی در روز سیزده‌بدر دختران و پسران دم‌ بخت با آرزوی زناشویی در سال نو، دو شاخه‌ی گیاه را به هم گره می‌زنند!

برای سومین سال انجمن حمایت از حیوانات اصفهان با همکاری سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان برگزاری می کند:

« طرح بزرگ جمع آوری ماهی قرمز»

همراه با مسابقه زیباترین ماهی قرمز ، ایستگاه نقاشی ویژه کودکان ، نمایش خیابانی با موضوع مسائل زیست محیطی و...

در حاشیه این مراسم ، جلسات بحث و گفتگو با موضوع محیط زیست و حمایت از حیوانات برگزار خواهد شد

زمان: شنبه 12 فروردین از ساعت 9 تا 18

مکان: سی و سه پل – حوض جنب خانه کودک و نوجوان

·  آفتاب‌يزد

·  آفرينش

·  ابرار

·  ابرار اقتصادي

·  اطلاعات

·  اعتماد

·  ايران

·  ايران ورزشي

·  تهران تايمز

·  جام جم

·  جمهوري اسلامي

·  جوان

·  جهان فوتبال

·  حمايت

·  حيات نو اقتصادي

·  خراسان

·  دنياي اقتصاد

·  همبستگى

·  همبستگى

·  همشهرى

·  مردمسالارى

·  كيهان

·  قدس

·  سياست روز

·  شرق

·  رسالت

·  خانه ملت

·  خراسان

·  جمهورى اسلامى

·  جمهوريت

·  جوان

·  تشكل هاي دانشجويي

·  رسانهای افغانستان  

·  بانك اطلاعات نشريات كشور 

دانشگاه های ایران

·  دانشگاه هاي جهان

·  کالج هاومدارس جهان

·  مراكز پژوهشي ایران

·  مراكز پژوهشي جهان

·  مركزمدارك علمي ايران

·  سازمان سنجش کشور

·  كتابخانه هاي ايران وجهان

·  پورتال علمی کشور

·  پایگاه داده ها rose-net

·  daneshyar

·  sciencedirect

·  proquest

·  Emerald

·  Kluwer

·  John Wily

·  Iop

·  PsycInfo

·  Econlit

·  GeoRef

·  GeoRef

·  ICONDA

·  ديكشنري آريانپور

·  دیکشنری پنج زبانه

·  دیکشنری دو زبانه

·  دیکشنری بابیلون

·  دیکشنری تمام رشته ها

·  نمايه مقالات فارسي

·  نمایه مقالات انگلیسی1

·  نمایه مقالات انگلیسی2

·  نمایه مقالات انگلیسی3

·  دايره‌المعارفهاي عمومي

·  ترجمه آنلاین

·  سایت های رشته ادبیات

·   ادبيات

·  ارتباطات

·  اقتصاد وبازرگانی

·  اسلام شناسی ودین

·  اقیانوس شناسی

·  اقليم شناسي و هوا

·  آمار

·  آموزش وپرورش

·  آموزش از راه دور

·  باستان شناسی

·  بوم شناسی انسانی

·  پرستاری

·  پزشکی

·  تاريخ

·  تربیت بدنی

·  توريسم

·  توسعه و رشد اقتصادي

·  توانبخشي بانک اطلاعات

·  توانبخشی منابع تحقیق

·  تغذیه

·  جانور شناسی

·  جغرافیا وGISL

·  جامعه شناسی

·  جنسیت وسکس

·  حسابداری

·  حقوق

·  حقوق

·  دارو سازی1

·  داروسازی شرکت

·  دامپزشکی سازمان

·  دامپزشکی سایت راهنما

·  روان شناسی

·  روزنامه نگاری

·  ریاضیات

·  آموزش زبان وزبانشناسی

·  زمین شناسی

·  زیست شناسی

·  ستاره شناسی

·  ساختمان

·  ساخت وساز

·  علوم سیاسی

·  شيمي

·  عمران

·  علوم اداري

·  علوم نظامی

·  فلسفه

·  فلسفه

·  فیزیک

·  کتابداری 

·  کشاورزی

·  كامپيوتر

·  گیاه شناسی

·  شبکه علمی سيمرغ

·  پرشين بلاگ

·  چتستان

·  پیش بینی آب و هوا

واكسنهاي زير واحد

چگونگي تشكيل پادتنها

پيشگيري ازبيماريهاي عفوني بوسيله واكسن يكي از پيروزيهاي مهم علم پزشكي است، اما بايد در نظر داشت كه با وجود پيشرفتهاي بدست آمده در تهيه واكسن‌هاي بسيار كم ضرر و بي‌نهايت موثر بهرحال هيچ واكسني كاملاً بي ضرر و صددرصد مؤثر نيست. هدف در تهيه واكسن مناسب ، رسيدن به مرحله‌اي است كه واكسن حداكثر اثر پيشگيري را با حداقل عارضه جانبي داشته باشد.
عوارض متعددي تاكنون براي واكسن‌ها گزارش شده است كه شايع‌ترين آنها عوارض محل تزريق بصورت تورم و حساسيت و درد موضعي است كه گاهي با درجات خفيفي از تب نيز همراه مي‌شود.
اين عوارض اغلب در طي 24 ساعت اول بعد از تزريق ظاهر شده و معمولاً دركودكان بارزتر و ميزان تب كودك نيز بالا است. در دنباله تزريق واكسن سياه سرفه بندرت ممكن است كودك دچار آنسفاليت شود. اين عارضه معمولاً چند روز پس از تزريق اين واكسن بصورت بيقراري، تشنج اختلال رفتاري و تغيير سطح هشياري خودنمائي مي‌كند. هرگاه بعد از تزريق واكسن ثلاث كودك تب بالا، تشنج، و گريه‌هاي شديد و طولاني بيش از 3 ساعت داشته باشد ، در نوبت‌هاي بعدي از واكسن دوگانه استفاده مي‌شود.
يكي از عوارض بسيار نادري كه بويژه با گونه شماره 3 ويروس قطره فلج اطفال ممكن است پيش آيد پيدايش شكل فلجي بيماري است. شيوع اين عارضه دربالغين كمي زيادتر از كودكان مي‌باشد، بدين جهت تجويز همگاني قطره ضد فلج كودكان در سنين بالاي 18 سال توصيه نمي‌شود.
هرگاه به فردي با نقص ايمني قطره ضد فلج تجويز شود خطر پيدايش اشكال فلجي بيماري افزايش پيدا مي‌كند.
در حاملگي تزريق واكسن‌هاي ويروسي زنده بعلت احتمال انتشار آنها به جفت و جنين ممنوع مي‌باشد.
اميد است با پيشرفتهاي كه در تكنيك‌هاي بيولوژي ملكولي پيدا شده است بتوان در آينده واكسن‌هايي با عوارض هر چه كمتر تهيه نمود.
به دنبال تزريق واكسن توام عوارض موضعي ا ز قبيل قرمزي محل تزريق ، حساسيت موضع ، و گاهي واكنشهاي عمومي مانند تب ، سر درد ، و گاهي ظهور بثوراتي در سطح بدن مشاهده مي شود اما اين واكنشها به زودي مرتفع مي گردند . در موارد نادري به دنبال تزريق واكسن توام ضد ديفتري- كزاز ناراحتي هاي كليوي و عصبي ديده شده است . در چنين حالاتي تزريق هاي بعدي انجام نمي گيرند . بايستي همواره آدرنالين يك در هزار در دسترس تزريق كنندگان واكسن باشد تا اگر عارضه آنافلاكسي پيش آمد بلافاصله بمصرف برسد .
همچنين ناراحتيهاي مغزي قابل توجهي كه ناشي از تزريق جزء سياه سرفه اواكسن سه گانه است به ندرت ذكر شده ، اگر ناراحتي عصبي ويا تشنجي كودك ظرف 2 روز پس از تزريق مشاهده شود ، نشان ايجاد ناراحتي به علت واكسن سياه سرفه است در اين صورت دنباله ايمن سازي را با واكسنهاي دو گانه ضد ديفتري ، كزاز خردسالان يا بزرگسالان بسته به سن شخص ادامه مي دهند و به اين كودك ديگر واكسن سياه سرفه نبايد تزريق شود .

مزيت ايمن سازي بر سرم درماني ، در طول مدت حفاظت از طريق مايه كوبي است.
واكسنها، علاوه بر توليد فعال پابتنهاي در گردش ، درموارد خاص، ودر هنگام بروز آلودگيهاي بعدي سريعاً موجب واكنش ليمفوسيتها گرديده و دستگاه حساس ايمني را طوري سامان مي دهد كه ميتواند نسبت به حمله اجرام خارجي واكنش سريع نشان دهد ، اين نوع واكنش را پاسخ ياد اور يا خاطره اي مي نامند . براي سهولت امر، مي توان واكسنها را به دودسته مشخص تقسيم نمود:
الف) واكسنهاي باكتريايي
1) واكسنهاي زنده تخفيف حدت يافته : ب. ث . ژ
2) واكسنهاي كشته:سياه سرفه، حصبه ،وبا
3) نازهر(توكسوئيد): ديفتري، كزاز
4) واكسنهاي پلي ساكاريدي: مننگوكوكسيC , A ،پنوموكوكسي
ب) واكسنهاي ويروسي
1) واكسنهاي زنده تخفيف حدت يافته: فلج اطفال خوراكي، سرخجه ،سرخك، اوريون، تب زرد
2) واكسنهاي كشته كامل: انفولانزا ، فلج اطفال تزريقي ، هاري
3) واكسنهاي كشته( بخشي از پادگن) : هپاتيت ب
توكسوئيدها فقط در قبال اگزوتوكسينها ايجاد ايمني مي كنند و كيفيت انها به لحاظ خلوص و قابليت انحلال پادگن بسيار عالي است . ايمني خلطي حاصل از آنها نيز به سادگي قابل اندازه گيري است .
در واكسنهاي باكتريايي كه از ياخته كامل استفاده مي شود ، پادتنهايي توليد مي شوند كه بعضي از آنها احتمالاً جرء اپسونينها هستند. اين واكسنها نقش يك ادجووان (ياور ) را دارند و همراه با ديگر واكسنها موجب افزايش پاسخ ايمني مي شوند.
در مورد ب .ث . ژ وضعيت فرق مي كند ، اين واكن بيشتر ايجاد ايمني سلولي مي كند و پادتن خلطي قابل اندازه گيري توليد نمي نمايد .اين حالت از ايمني سلولي همراه با افزايش حساسيت تاخيري است كه از طريق آزمون حساسيت به توبركولين اندازه گيري مي شود.
واكسن آبله (ويروس واكين ) كه قديمي ترين واكسن ويروسي است، پس از تزريق به انسان به علت قرابت پادگني ، ايجاد ايمني عليه آبله (ويروس واريول ) مي كند. ايمني واكسن عمدتاً از نوع سلولي است و بطور كلي پاسخ پادتني ضعيف است.
استفاده از واكسنهاي زنده تخفيف حدت يافته در افراد مبتلا به نقص دستگاه ايمني سلولي رسماً ممنوع است .
ساير واكسنهاي ويروسي زنده يا تخفيف حدت يافته ،ايجادايمني خلطي همراه با پادتنهاي در گردش مي كنند كه به روش هاي متداول سر مشناسي نظير سرونوترا ليزا سيون ، واكنش ممانعت از هم اگلوتيناسيون ، بررسي ايمني به كمك مواد راديوايزوتوپ ، اليزاو غيره قابل اندازه گيري است. آزمونهاي افزايش حساسيت تاخيري بعضاً دال بر ايمني با واسطه سلولي است .
بعضي واكسنها نظير واكسن خوراكي فلج اطفال يا واكسنهايي كه از طريق بيني تجويز مي شوند ، علاوه بر ايمني خلطي ، ايجاد ايمني موضعي مي نمايند و به دنبال آن ايمونوگلو بولين نوع A توليد مي شود كه موجب ايمني موضعي بسيار قوي خواهد شد و از دخول ويروس از طريق ان مجاري جلو گيري خواهد كرد. نهايتاً، واكسنهاي مننگوكوكسي C ,A ، و پنوموكوكسي پلي والان براساس نوع كپسول وپلي ساكاريد موجود در واكسن ، ايجاد پادتن اختصاصي مي نمايند.

واكسن چيست ؟

جان ميليونها نفر با استفاده از پني سيلين ، سولفا تيل آميد ،و داروهاي باكتري كش مشابه نجات يافته است . اما شايد با اثر پيشگيري كننده ايمن سازي – كه از ديگر اكتشافات تصادفي است – جانهاي بيشتري نجات يافته باشند .تا پيش از صده نوزدهم يكي از بزرگترين بلايايي كه دامن گير بشر مي شد آبله بود . تنها دو بيماري، يعني طاعون و مالاريا ، به اندازه آبله قرباني داشته اند . چگونگي مبارزه با مالاريا با استفاده از كينين و داروهاي ضد مالاريا انجام مي شد حشره كشها نيز در حذف پشه هاي ناقل بيماري مفيد واقع شدند . پس از آنكه مشخص شد عامل انتقال طاعون ككهاي بدن موش هستند ،اين بيماري نيز سر انجام در مناطق توسعه يافته جهان با انجام اقدامات بهداشتي مهار شد .شهرت ادوارد جنر به دليل آشنا كردن جهانيان با واكسني است كه جان ميليونها نفر را از مرگ شوم ناشي از آبله رهانيده و چندين ميليون نفر ديگر را از ظاهر زشت و وحشتناكي كه بر اثر ابتلا به اين بيماري ايجاد مي شود ، نجات داده است .
جنر واكسن خود را در پي كار طولاني و طاقت فرسا در آزمايشگاه كشف نكرد . در 19 سالگي شير دوشي به او گفته بود كه هرگز به آبله مبتلا نخواهد شد ، چون قبلاً به آبله گاوي مبتلا شده بود .بعد ها وقتي جنر پزشك شد و به بي فايده بودن تلاشهايش براي درمان اين بيماري پي برد ، جمله آن شير دوش را به خاطر آورد . اوتحقيق كرد و دريافت شير دوشان تقريباً هرگز ، حتي وقتي از مبتلايان به آبله پرستاري مي كنند ، دچار آبله نمي شوند .
به نظرش رسيد كه آبله گاوي را به افراد تلقيح كند ، تل آنها را از ابتلا به بيماري مرگبار تر آبله مصون سازد .اين بخت ياري حقيقي بود . بدون اينكه زحمتي بكشد ، در يافت كه آبله گاوي باعث ايمني در برابر آبله مي شود . قوه تشخيص او به اندازه اي بود كه توانست به ارزش اين حقيقت پي ببرد و از آن استفاده كند.
ادوارد جنر به سال1749 در بركلي از توابع گلاستر شر انگلستان به دنيا آمد . شش ساله بود كه پدرش ، يك روحاني مسيحي ، درگذشت ، برادر بزرگترش مسئوليت تربيت او را به عهده گرفت. تحصيلات ابتدايي خود را در مدارس محلي گذراند ، ودر آنجا به تاريخ طبيعي علاقه مند شد . تحصيل طب را زير نظر دانيل لادلو ، از جراحان سادبري آغاز كرد . در اين هنگام بود كه شير دوش ، رابطه بين آبله گاوي و آبله را برايش تعريف كرد . جنر در سال 1775 در زمينه عقايد روستاييان گلاستر شر در باره آبله به تحقيق پرداخت دريافت كه دو نوع آبله گاوي وجود دارد ، وفقط يكي از آنها از آبله پيشگيري ميكند . همچنين تعيين كرد كه نوع موثر آبله گاوي تنها وقتي اثر محافظتي دارد كه در مرحله خاصي از بيماري منتقل شود .
او براي آزمودن نظريه اش مقداري از مايع درون تاولها دست شير فروشي را كه به آبله گاوي مبتلا بود بيرون كشيد و آن را به لندن برد و بادقت مايع آبله را به پسركي تلقيح كرد و همان طور كه جنر پيش بيني كرده بودپسرك به آبله دچار نشد . جنر از واژه واكسيناسيون استفاده نكرد، بلكه به جايش لفظ مايه كوبي يا « واريوله واكسينه» را به كار برد معناي لغوي اصطلاح لاتيني اخير « تاولهاي ريز گاو » است .
تا حدود يك قرن بعد ، مايه كوبي جنري آبله گاوي ، تنها روس ايمن سازي عليه بيماري بود . در سال 1880 لويي پاستور براي ايمن سازي مرغان عليه وبا ، كه در يك همه گيري ،10%طيور فرانسه را از بين برده بود ، روسي ابداع كرد . او باكتري ايجاد كننده اين بيماري را جداسازي كرد و با كشت شكل ضعيف شده و تلقيح آن به مرغان ، آنها را نسبت به حمله مرگبار بيماري ايمن ساخت . اصول كلي روش پاستور با روشي كه جنر براي مايه كوبي با آبله گاوي ابداع كرد يكي بود . قبل از آنكه ويروس آبله به شكل آبله گاوي به شير دوش منتقل شود ، در بدن گاو ضعيف شده بود .در سال 1881 ، پاستور با روي آوردن به سياه زخم ،كه از بيماريهاي گاو و گوسفند است، باسيل آنرا جدا كرد . اواين باكتري را در دمايي بالاتر از دماي بدن حيوان كشت داد تا مايعي براي تلقيح تهيه كند كه موجب حمله خفيف سياه زخم در جانور شود ، و حيوان را براي روزي كه دچار حمله شديد بيماري مي شود ، ايمن سازد .
همانطور كه خود پاستور گفت ، او براي ارج نهادن به شايستگي و خدمات مهم يكي از بزرگترين انگليسيان ، يعني جنر واژه واكسيناسيون را به طور كلي براي روش مايه كوبي پيشگيري كننده وضع كرد. چهار سال بعد پاستور واكسني براي بيماري كه در حيوانات هاري و گاه در انسان آب گريزي خوانده مي شود ، ابداع كرد .
پژوهشهاي پيش گامانه پاستور ،كه بر كشف بخت يارانه جنر مبتني بود ،ايمن سازي را به دانش بسيار كار آمد تبديل كرد ، و زمينه را براي وقوع انقلابي در مهار بيماري هاي عفوني آماده ساخت . شايد گذشته از كشف آنتي بيوتيكها ، هيچ اكتشافي چنين تاثير عميقي بر سلامت انسان نگذاشته باشد .به نوشته و.ر كلارك در پايه هاي تجربي ايمني شناسي معاصر (1986) گل سر سبد موفقيتها در فرايند ايمن سازي ريشه كني كامل آبله بوده است . در نيمه نخست اين قرن ، سالانه حدود 2 تا 3 ميليون مورد جديد گزارش مي شد .
در سال 1949 آخرين مورد آبله در ايالات متحده ، ودر سال 1977 آخرين مورد تاييد شده سراسر جهان در سومالي گزارش شد .

هر يك از اين سه تصوير را مي توان از سه دريچه اسطوره تاريخ و آيين ها بررسي كرد كه نگارنده چكيده وار آنها را نقل مي كند و تكيه بر تصوير سوم نوروز كه تبلور بنيادهاي فرهنگ مدني است دارد.

نوروز جشن بازگشت به زندگي، دو اسطوره به پشتوانه دارد: اسطوره جشميد و اسطوره سياوش

1-1-      اسطوره جمشيد

پيوند تنگاتنگ جمشيد و خورشيد و جشميد و نوروز در بنيانگذاري نوروز

1-1-1-          روايات اسلامي

فردوسي

سر سالا نو هرمز فرودين             بر آسوده از رنج تن، دل زكين

به جمشيد بر گوهر افشاندند          مر آن روز را روز نو خواندند

چنين روز فرخ از آن روزگار          بمانده از آن خسروان يادگار

بيروني ( 1) : جمشيد بر سرير زرتشت و چون پرتو آفتاب بر تخت او تابيد چهره جشميد چون خورشيد مي درخشيد.مردم در آن روز دو خورشيد ديدند و آن را روز نو خواندند و جشن گرفتند.

بيروني ( 2) : مي گويند فرخنده ترين ساعات نوروز ساعت اي متعلق به خورشيد است و بامداد اين روز سپيده دم تا حدود امكان به افق نزديك است و با نگاه كردن به سپيده دم مردم بدان تبرك مي جويند زيرا كه نام آن روز اورمزد است و آن نام خدا، آفريدگار، سازنده و پرورنده جهان و مردم است او كه همت و احساسش قابل توصيف نيست .

نوروز نامه : سبب نام نهادن نوروز آن بوده است كه افتاب را دو دور است و يكي آنكه سيصد و شصت و پنج وز و ربعي از شبانه روز به اول دقيقه حمل باز آيد ليك در سال بعد بدين دقيقه نيامد و چون جمشيد آن روز را درك كرد و به احتساب آورد نوروز نام نهادند و جشن گرفتند.

1-1-2- پشتوانه زبانشناسي:

جشميد و خورشيد هر دو با پسوند ( شيد) به معناي ( درخشان ) از اوستايي xsaetaخشئته تركيب شده اند.

 نام اصلي جمشيد: yimaجم در اوستا و yamaدر ريگ وداست.

همين نام اصلي خورشيد xwarخور هور در اوستا و sur/swarدر وداست در منابع كهن اسلامي و بسياري ازمنابع جديد جمشيد را به نام جم مي خوانند و لقبش را شيد ذكر كرده اند.

سبب آنكه هر كجا مي رفت چون خورشيد مي درخشيد و نور از او ساطع مي شد جمشيد اسمش جم بود و به سبب زيباييش و بدو لقب جمشيد دادند چون شيد به معني فروغ و درخشان است ( طبري) جم پسر و يونگهان ( ويونگهنه / ويوهونت اوستايي ) است كه معادل ويوسونت vivasvantمتون و دايي خداي خورشيد است و در ادبيات پس از ودا نيز نام عام خورشيد است. رابطه جمشيد و ميترا كه هر دو با روشني در ارتباط اند و داراي رمه خوب و چرا گاه هاي فراخند نيز شناخته شده است.

1-1-3- پشتوانه تاريخي :

نظريه جلوس داريوش در تخت جمشيد در بامداد نوروز در سالي كه هنگام جلوس او حلول خورشيد به برج حمل به ساعت 6 بامداد روي داده است. و در آن ساعت شاه بر تخت مي نشست و بار عام مي داد و نور خورشيد ازمنفذي بر تخت اومي تابيد.

نظريه نسبت دادن بناي شهر استخر به جمشيد همراه با نقوش و ديوار نگاره هايي كه شاه هخامنشي را بر تخت در حال حمل او توسط اقوام تابع گوناگون نشان دهد.

فارسنامه ابن بلخي : جمشيد بفرمود تا جمله ملوك و اصحاب جهان به استخر حاضر شوند  و جشن گرفت و آن ساعت خورشيد به اعتدال ربيعي رسيده بود.

نظريه نجومي:تخت جمشيد با محاسبات رياضي ، فيزيكي و ستاره شناسي بسيار دقيقي بنيانگذاري شده است. احتمال مي رود كه نقش شير و گاو و پلكان آپادانا نمادي از برج اسد و برج ثور باشند و اين هر دو ماه ( ارديبهشت و مرداد ) در بنا و وضع جغرافيايي آن نقشي داشته باشند ؟

1-2- پيوند جمشيد با نوروز در بازگشت به زندگي و گسترش زمين

بيروني از قول زادويه : اهر من بركت را از آب و گياه گرفته بود و باد را از وزيدن باز داشته بود و درختان خشك شدند و دنيا نزديك به نابودي بود پس جم به امر خداوند به قصد منزل اهر من و پيروان او رفت و دير گاهي آنجا بماند و چون برگشت جهان به حالت فراواني و باروري و مردم به اعتدال رسيدند. در آن روز كه جم برگشت مانند آفتاب طالع شد و نور از او مي تابيد و مردم از طلوع دو آفتاب در يك روز در شگفت شدند و آن روز را نوروز خواندند و جشن گرفتند و چون چوب هاي خشك سبز شدند مردم به يمن اين نعمت در هر ظرفي و ظشتي جو كاشتند و سپس اين رسم ميان ايرانيان پايدار ماند.

متون پهلوي: جمشيد به دو زخ رفت و مدتي آنجا بماند و پيمان را كه اهر من ربوده بود از او بگرفت و به زمين بارگرداند.

بيروني: چون در عهد جم هيچ جانوري نمرد، زيرا خداوند به پاداش خدماتي كه جمشيد كرد مردم او را از پيري، بيماري، درد و غم رهايي بخشيده بود. در نتيجه جانوران و مردمان چنان رو به فزوني نهادند كه فراخناي زمين با همه پهناي آن تنگ شد. آن وقت جشميد به امر خداوند زمين را در سه بار سه برابر كرد پس جمشيد به مردما دستور داد در اين روز غسل كنند تا از گناها پاك شوند.

روايت بيروني بازتاب روايت و نديداد است كه جم به كمك دو ابزار زرين كه خداوند بدو داده بود زمين را گسترش مي دهد – در فروردين پشت نيز در برابر خشكي چراگاه ها از فروهر جم استمداد مي شود.

1-3- بازگشت به زندگي : پيوند نوروز با سياوش و كيخسرو

1-3-1- اسطوره سياوش :

سياوش قهرمان صلح دوستي، پاكدامني، دلاوري ايرانيان و نماد اعتدال ( و مخالف افراط ) به دست دشمنان ايران و ناجوانمردانه كشته مي شود از خون اوگياهي مي رويد كه هميشه زنده است و پسرش كيخسرو به ايران باز مي گردد. كيخسر پادشاه آرماني ايران اسطوره صلح، نظم و داد را برقرار مي كند و به آشفتگي دوران كاووس پايان مي دهد ضمنا" كيخسرو از جاودان هاست. مي توان بازگشت او را به ايران، مثل بازگشت سياووش به زندگي تلقي كرد.

1-3-2- روايات اسلامي ، بيروني :

خداي گياهان در اين روز زنده مي شود. گويند در بامداد نوروز بر كوه بوشيخ شخصي خاموش كه دسته اي از گياهان خوشبو در ديت دارد ساعتي آشكار مي شود و بعد تا سال ديگر همان زمان ناپديد مي گردد.

ترشخي ( تاريخ بخارا ) : بناي ارك را به سياووش نسبت مي دهند و محل گور او را در دروازه غوران بخارا كه مكاني عزيز و محترم است مي دادنند وهر سال در نخستين روز نوروز پيش از آفتاب يك خروس مي كشند و به روايت ديگر مغان بر مرگ او سرود سوگواري مي خوانند.

1-3-3- مقايسه شود با اسطوره بين النهرين اكيتو akituيا كشته شدن خداي دموزي / تموز و باز گشت او به زمين در بهار و ازدواج او با الهه بار وري و تجديد حيات طبيعت.

همان گونه جشن بابلي زگموك zagmukو بازگشت مردودك پس از اسارت در زير زمين و جشن بهاري و آيين تجديد ميثاق پادشاه با مردوك و كاهنان آن.

جشن بهاري بابلي ها دوازده روز دوام داشت و در آن مدت پيكر بت ها از معبدهاي هر شهر به خارج برده مي شد و بعد از اين همراه با پيكر مردوك به پرستشگاه بابل آورده مي شد. در آنجا شاه شركت مي كرد و حلقه شاهي و شمشير خود را به كاهن مي داد و در مقابل پيكر مردوك توبه مي كرد و سوگند مي خورد و با اين تشريفات مردوك كه در جهان زيرين اسير بود آزاد مي شد.

1-3-4- احتمال مي رود كه آريايي ها كه جشن سال نوشان به سبك هند و اروپايي ها در آغاز پاييز بود، متاثر از جشن هاي بهاري مردم بين النهرين و مردم بومي فلات ايران باشد. شك نيست كه مردم بومي فلات ايران پيش از آمدن  آريايي جشن بهاري را همانند مردم بين النهرين برگزار مي كردند و در ميان ايرانيان پيش از گرويدن به دين زردشت تلفيقي از عقايد بوميان فلات و آيين پرستش نياكان يا فروشي ها ايجاد شده بود. نوروز ظاهرا" جشن غير زردشتي است و زردشتيان باستان بيشتر به جشن هاي ديني خود پايبند بودند. اما محبوبيت نوروز در ميان ايرانيان باعث شد كه زردشت نوروز را بپذيرد و آن را به عنوان جشن آفرينش برگزار كند بازگشت فروشي ها را نيز مي توان نوعي بازگشت به زندگي يا بازگشت به سوي زندگان تعبير كرد. فروشي ها ارواح پاك نياكان اند كه پيش از سال نو، به ديدن وطن، خانه، فرزندان و نوادگان خود مي آيند. نام ماه فروردين نيز از همه نام فروشي = فرورتي گرفته شده است.

آيين رفتن بر مزار گذشتگان پيش از نوروز و افروختن چراغ يا شمع براي آن است كه فروهر ها راه خانه وكاشانه خود را در روشنايي به آساني بيابند و تميز كردن خانه نيز در اصل براي خوشامد گويي به اين بازديدكنندگان آن جهاني است.

2- نوروز و آفرينش و جشن توزيع بخت:

2-1- طبق نظريه اي آفرينش جهان در نوروز صورت گرفته است ( نظريه ديگر آن را در مهرگان مي داند ) .

بيروني : آفرينش جهان در ششمين روز نوروز به كمال رسيد و در اين روز خداوند از آفرينش بياسود. روز اول نوروز به نام خداوند ( هرمزد ) و روز ششم به نام خرداد ( امشاسپند ) است

در بيشتر روايات آسمان، زمين ، خورشيد و ستارگان قبلا" آفرينده شده بودند. آفرينش زمان در نوروز بود خداوند به خورشيد در آن زمان كه در برج حمل بود حركت بخشيد و از آنجا زمان آغاز شد و مردم نوروز را جشن گرفتند . در بعضي روايات آفرينش انسان نيز در نوروز بود پس نوروز جشن تولد انسان نيز مي تواند باشد.

بيروني: نخستين روز از فروردني ماه را از اين جهت نوروز نام نهادند زيرا پيشاني سال نوست و به اعتقاد پارسيان نخستين روزي است از گشتن زمان. در اين روز خوشبختي را براي ساكنان زمين توزيع مي كنند و از اين رو ايرانيان آن را روز اميد مي خوانند.

نوروز نامه : در آغاز آفرينش حركت خورشيد در بامداد نخستين روز فروردين از نخستين درجه برج حمل آغاز شد. پس آفتاب از سه حمل بفت و آسمان او را گردانيد و شب و روز پديدار گشت و از آن آغازي شد بر تاريخ جهان

2-2- نوروز بزرگ

بيروني : دانشمندان ايران گويند كه در نوروز ساعتي است كه در آن سپهر پيروز روان ها را براي ايجاد آفرينش به جنبش در آورد. اين روز كه روز خرداد است نوروز بزرگ نام دارد و در ميان ايرانيان جشني با اهميت است. گويند كه خدا در اين روز آفرينش همه آفريدگار را به پايان رسانيد. در اين روز او ستره مشتري را آفريد و فرخنده ترين ساعات متعلق به مشتري است. اما آخرين عمل آفرينش اورمزد اعتقاد زردشتيان، آفرينش انسان است و اگر آفرينش ستاره مشتري بعدا" بدان اضافه شده بدين دليل است كه ستاره مشتري هم نام اورمزد است. در نوروز بزرگ ( يا روز خرداد ماه فروردين ) است كه طبق متون پهلوي بيشتر رويدادهاي مهم جهان در گذشته و آينده در اين روز اتفاق افتد ، از جمله : تولد زردشت، گسترش دين، پيام اومزد به زردشت، پذيرش گشتاسپ دين زردشت، تولد و عروج كيخسرو، روزي كه سام نريمان اژي دهاك را بكشد و چندي  به عنوان پادشاه هفت كشور بر تخت نشيند و چون كيخسرو ظهور كند آن را بدو واگذار كند، و در آن مدت سوشيانس موبد موبدان او گردد پس تن گشتاسپ شاه زنده گردد و كيخسرو و فرمانروايي را بدو واگذر كند و سوشيانش مقام خود را به پدرش زردشت دهد. در اين روز است كه اورمزد خدا رستاخيز تن پسين كند و جهان از مرگ و رنج و بدي برهد و اهرمن سركوب گردد.

2-3- از نظر آفرينش بايد نقش امشاسپندان را در كمك به اورمزد يادآور شد چه غير از اورمزد كه نگهبان انسان است هر كدا از امشاسپندان نگهبان يكي از آفريدگان اند : بهمن / و هوني ، نگهبان حيوان " ارديبشهت " نگهبان آتش " اسپندارمز / اسفند " نگهبان مزني " خرداد " نگهبان آب " و امرداد " نگهبان گياه " .و شهريور " نگهبان فلزات " در رابطه با نوروز بايد به ويژه نقش سه امشاسپند مونث اسپندارمز، خرداد و امرداد را ذكر كرد چه اين سه هر زايا هستند و در بارش باران ،زايش زمين و رويش گياه نقش برجسته اي دارند كه اين هر سه زايش در سايه مهر و عطوفت آنها صورت مي گيرد.

2-4- نوروز ساسانيان : نوروز خسرواني

درباره نوروز خسرواني اطلاعات بيشتري از روايات اسلامي داريم .

بارعام شاه در شش روز نخست نوروز كه هر روز به طبقه اي اختصاص داشت.يك روز براي دهقانان ( خرده مالكين) يك روز براي اشراف ( تيول داران ) سپاهيان، روحانيان و مردم عادي در روزهاي بعدي مي آمدند و روز ششم ويژه شاه و خاصان او بود. در روزهايي نخستين شاه هديه مي داد و در روز ششم هديه ها را مي پذيرفت.

بيست روز به نوروز مانده دوازده ( به روايتي هفت ) ستون از خشت خام در حياط نصب مي كردند و در آن دانه هاي هفت نوع غله : گندم ، جو، برنج، ارزن ، لوبيا، نخود، عدس را مي كاشتند محصول را در روز ششم با سرود خواني و موسيقي جمع مي كردند و كف بر تالار مي پاشيدند و ستون ها را تا روز مهر ( شانزدهم ) نگه مي داشتند و براي وضع كشت و كار سال در پيش تفال مي زدند. در ماخذ رسم آوردن هفت سين يا چيني هاي حامل نقل و شكر يا هفت دانه غله نيز باد شده است . اما شايد جالب ترين آيين ( تبريك گويي نوروزي ) بود كه به روايتي در روز نخست و به روايتي در روز ششم انجام مي گرفت. شخص تبريك گو خوشقدم و نامش خجسته بود. او در تبريكش از سوي دو نفر ( فرخنده نيك بخت ) مي آمد و به سوي دو ( پر بركت ) مي رفت با خود سال نو مي آورد و براي شاه تندرستي و خوشبختي آرزو مي كرد. به احتمال بسيار اين آيين نمادين بود و دو نفر فرخنده پي يا فرخنده نيك بخت جلوه هاي دو امشاسپند خرداد و امردادند خرداد نماد تندرستي و امرداد نماد ناميرايي و جاودانگي است.

دو پر بركت آب و گياه اند كه نماد باروري و فراواني اين دو امشاسپندند. پس تبريك گو براي طرف در سال نو تندرستي و جاودانگي و براي سرزمينش بركت و باروري طلب مي كند و همه اينها را همراه با پيروزي هديه مي آورد( طرف مي تواند شاه بزرگ خاندان باشد ) اين پيام پنهاني نوروز هنوز بازتابش در آيين هاي مردمي برپاست . هنوز بسياري از ايرانيان مي خواهند نخستين كسي كه به خانه و كاشانه شان گام مي گذارد به نام تندرستي و خوشبختي بيابد. همان گونه نيز پيام آفرينش نوروز در سبز كردن دانه هاي غلات جلوه مي كند. انسان با سبز كردن هر دانه و رويش آن به ويژه دانه اي كه نقش تعذيه دارد در كار آفرينش سهم كوچكي ايفا مي كند و همان گونه نيز در نو كردن خود، جامه و خانه و اطرافيانش در نو شدن و تجديد حيات نوروزي شركت دارد. بدين سان آيين هاي نوروزي آينه تمام نماي جشن نوروز در تجديد حياـ، بازگشت به زندگي، آفرينش و توزيع بخت اند و همان گونه كه خداوند در تجديد حيات طبيعت به آفريدگان و بندگان خود بركت و بخت مي بخشد، مردمان نيز در رسم عيدي دادن و مرحمت و لطف به ديگران در اين امر خدايي شركت مي كنند.

مراسم آب پاشان، آوردن آب از چشمه سارها و آسياب ها براي سفر نوروزي و سبز كردن غلات همه به نوعي با اسطوره پيوند مي خورند. وقتي ما از بطن دانه كوچكي گياهي مي رويانيم به آفرينش كمك مي كنيم و يا در واقع چيزي مي آفرينيم.

3- نوروز تجلي فرهنگ مدني :

وقتي ما به روايات دانشمندان سده هاي اوليه اسلامي نظر مي كنيم مي بينيم بيشتر بنيادهاي جامه و فرهنگ شهر نشيني در نوروز بنا نهاده شده و قهرمان و پديد آورنده اين فرهنگ مدني جمشيد بوده است ( يا در بيشتر موارد جمشيد بوده است )

دامداري : جمشيد رام كننده حيوانات و به ويژه اسب بود ( بيروني ... )

 كشاورزي و آبياري : جمشيد چاه و قنات حفر كرد و به آباداني زمين پرداخت ( ثعالبي ) و كاشف نيشكر بود و در نوروز دستور داد شكر بسازند و سپس مرسوم شد كه مردم در نوروز به هم شكر هديه بدهند ( بيروني ) وامروز شيريني و نقل و غيره )

معماري : جمشيد دستور داد كوهها و صخره ها را ببرند و از مرمر و سنگ و گچ كاخ بسازند ( طبري ، بيروني ) همچنين فلزات و زر وسيم و گوهر استخراج كرد.

بهداشت: جمشيد گرمابه ساخت و به مردم گفت درنوروز خود را با آب بشويند تا آلودگي ها و گناهان از آنها پاك شود ( بيروني و ماخذ ديگر )

داد و ستد : جشميد اوزان و اندازه ها را وضع كرد و مردم از آن سود جستند.  

نساجي و خياطي: جمشيد نخ، ابريشم و پشم و بافتن پارچهو دوختن پوشاك را به مردم آموخت ( بيروني ، طبري )

پزشكي و درمان : دارو ساخت وبيماري ها را درمان كرد.

گروه بندي مردم نسبت به حرفه

جمشيد مردم را به چهار طبقه جنگاوران، ديناوران ، كشاورزان و پيشه وران بخش كرد.

صنايع و معادن : جمشيد آتش را كشف كرد ( مسعودي ) فلزات را استخراج كرد و آهن الات ساخت ( بيروني ) زر و سيم ذوب نمود تختي از زر و سيم ساخت و بر آن گوهر نشاند ( فردوسي ) گردونه اي از بلور / شيشه ( به روايتي از عاج ) ساخت و با آن پرواز كرد( بيروني ، طبري) و يك روزه از دماوند به بابل رسيد ( اين شايد اوج صنعتگري و فن آوري در ذهن بشر اسطوره اي بود )

سلاح زره و زين افزار ساخت ( طبري ) روزي كه سوار بر گردونه بلور ( با تخت زر ) پرواز كرد و از دماوند به بابل رفت روز هرمز از ماه فروردين بود. همچنين جمشيد جامي ساخت كه در آن مي توانست همه عالم را ببينند و به جام جم در ادبيات فارسي معروف شد.

شهر سازي: جشميد چندين شهر ساخت. و شهر تيسفون كه بزرگترين شهر از هفت شهر مداين است او بنا نهاد ( حمزه اصفهاني ) استخر را ني به روايتي جمشيد و به روايتي تهمورث ساخت ( ابن بلخي ) جمشيد پلي بردجله ساخت كه تا روزگار اسكندر بر جاي بود و اسكندر آن را ويران كرد.

كشتيراني: كشتي ساخت و بر آب انداخت و از كشور به كشوري رفت ( فردوسي )

نجوم و ستاره شناسي و شناخت زمين و آسمان ( ابن نديم نقل از ابوسهل نوبختي )

عدالت و دادگستري : جمشيد به داد نشست و اين سنت تا زمان شاهان ساساني تداوم پيدا كرد و طبق گفته نظام الملك، نويسنده سياست نامه شاهان ساساني در نوروز به عدالت مي پرداختند. و نخست از شاكيان خود شروع مي كردند و قاضي القضات موبد موبدان بود. بدون شك جامه مدني بدون دادگستري خوب پايگاهي ندارد.

خط و نويسندگي : جمشيد لوحه ها و كتيبه ها نوشت و به اطراف فرستاده ، بيشتر ماخذ اين مطلب را تاييد كرده اند كه كشف خط به وسيله جمشيد و در نوروز بود. و در واقع اين كشف بنياد تاريخ و فرهنگ تاريخي بشر است ( بيروني ، فردوسي ، ابن نديم و غيره ...)

و روزي كه جمشيد خط نوشت و به مرده مژده داد كه روش او خداي را خوش آمده و به پاداش كارهايش، گرما، سرما، پيري و رشك را از مردمان دور مي كند، روز ششم فروردين ماه بود.

ثعالبي: جم فرمانرواي هفت اقليم، زمين را آبادان كرد، آفريدگان را ايمني بخشيد و داد بگسترد ( اقتصاد ، امنيت، و داد سه ركن جامع مدني )

ابن مسكويه : چهار خاتم ساخت چهار حرفه براي جلو داران جنگ بر آن نوشت ( نرمي ) براي خراج گيران نوشت ( آباداني ) و براي بريدان ( تيز روي ) و براي دادگاهها داد.

مي توان گفت نوروز علاوه بر جشن طبيعت، جشن آفرينش ، جشن پيروزي نور بر ظلمت، جشن گسترش بنيادها و عناصر مدنيت بود. در واقع نوروز جشن دوران طلايي ايران اسطوره اي است كه در آن نه گرما بود نه سرما، نه بيماري نه رشك و نه مرگ.

حال ببينيم از ديدگاه تاريخي اين بنيادها و عناصر جامعه مدني را كجا مي توان يافت. آيا تخت جشميد مي تواند بعضي از اين جنبه ها را نشان دهد البته در چارچوب تاريخ و نه در چارچوب اسطوره .

نوروز و تخت جمشيد :

اگر چه نام نوروز در آثار مكتوب هخامنشيان نيامده اما وجود بناي تخت جشميد بهترين بيان آيين هاي نوروزي يا جشن بهاري است . تخت جمشيد نه پايتخت امپراطوري بزرگ هخامنشي مي توانست باشد و نه محل اقامت دائمي شاه و درباريان او.

براي چنين مقصودي تخت جمشيد بسيار كوچك است. تخت جمشيد پايتخت تشريفاتي و آييني هخامنشيان بود كه در آن جشن هاي نوروز و مهرگان با شكوه هر چه بيشتر برگزار مي شد و نمايندگان ملت هاي پيرو ( بيشترين دنياي متمدن آن روز ) كه از مرز سيحون تا حبشه و ليبي در آفريقا و از شبه قاره هند تا مرز دانوب و كناره بسفر در اروپا را تشكيل مي دادند شركت داشتند و به همين منظور اين بزرگترين و با شكوه ترين بنايي كه تا آن روز بر روي زمين ساخته شده بود و شايد نماد بهشت آرماني مردم كهن اين سرزمين بود بنيادگذاري شد.

ستون هاي به شكل درخت تراشيده، نقوش سرو و نيلوفر آبي و گل كه هر جا پراكنده اند نمايش رويش بهاري است، همان طور كه زنده ياد مهرداد بهار آن را ( باغي مقدس با درختان سنگي ) خوانده است.

آيا معماري شگفت انگيز تخت جشميد كه حتي امروز بيننده را به حيرت مي اندازد اين ستون هاي سر به آسمان افراشته سر ستون هاي اعجاب انگيز، نقش هاي كنده بر سنگ از انسان ها با پوشاك ها وسلاح هاي گوناگون و اين نقش حيوانات با آن همه نيرو و قدرت افزون بر آنچه كه از تزيينات و سكه ها و مهرها وظروف هخامنشي پيدا شده دلالت بر پيشرفت هنر و صنعت و فن آوري آن زمان نمي كند؟ آيا نقشه پلكان ها، آبروها، فاضلاب و كل مجموعه تخت جشميد يك نمايش از فرهنگ شهر نشيني پيشرفته نيست؟ اگر بناي تخت جمشيد بر حساب نجومي قرار گرفته باشد پيشرفت مردم آن دوران را در رياضي و حساب هاي ستاره شناسي نيز مي رساند.

به طور كلي مي توان گفت كه جامه اسطوره اي جمشيد، لااقل از نظر مادي، در بناي تخت جشميد هخامنشي بازتاب و تبلور يافته است.

اما از نظر فرهنگي نيز خط هاي مختلف نگاشته شده بر سينه سنگ و يا بر دل لوحه هاي گل نشان مي دهد كه در آن جامعه قانوني بوده و شاه فرمانرواي آن خدايي بزرگ را مي پرستيده و مردم را به راستي تشويق مي كرده و از دروغ پرهيز مي داده است. و خود نيز چنين وانمود مي كرده كه طرفدار راستي و عدل و داد است. در آن جامعه همچنين هر كس به قدركار، مهارت و زحمت خود در ساخت ونگهداشتن اين بنا مزد و پاداش مي گرفته است. مرد، زن و كودك هر كس كاري مي كرده طبق مزد دريافت مي كرده است.

احتمالا" در اين جشن هاست كه داريوش پيمان خود را با خداوند و مردم تجديد مي كند. زيرا باور داشت يا مي نمود كه باور دارد كه شاهي را فقط اهور مزدا خداي بزرگ به او عطا كرده و همچنين فرمانروايي ايران ( پارس) را، ايران زيبا دارنده مردم خوب و اسبان خوب ( اين كشور پارس، دارنده اسبان خوب ومردم خوب )

و در همين مراسم بود كه او از خداوند مي خواست اين سرزمين را از سه چيز نگهدارد:

سپاه دشمن hainaسال بد dusyaraو دروغ draugaاين دعايي است كه داريوش در كتيبه خود بر ديوار جنوبي صفه تخت جشميد به خط ميخي و زبان فارسي باستان ( يعني كهن ترين نمونه زبان فارسي ) براي آيندگان به يادگار گذاشته است. شايد اين دعا را در مراسم جشن نوروز ، در برابر صف نگهبانان پارسي و اشرافيان و بزرگان پارسي و مادي ونمايندگان ديگر ملت هاي تابع مي خواند:

Auramazdapatuv imam dahyaum haca hainaya haca dusyara, haca drauga.

صف سربازان پارسي و شوشي نيزه و سپر به دست كه در حالت خبردار ايستاده اند، صف بزرگان و پارسي و مادي كه از پلكان قصر بالا مي روند و با يكديگر در حال صحبت و تعارف هستند و صف نمايندگان اقوام تابع هخامنشيكه با دستاوردهاي بومي، كشاورزي، صنعتي و هنري خود هدايايي براي جشن مي آورند نمايش شكوهمندي از اين جشن بزرگ است.

اين جشن ، دعا و نيايش به خداي بزرگ بود براي درخواست بركت، صلح و آرامش ، اين جشن به روي همه مردم و همه ملت هايي كه از هخامنشيان پيروي مي كردند باز بود و همه در آن شركت مي كردند تا از بركت او بهره مند شوند.

تخت جمشيد دعايي است تجسم يافته به زبان سنگ، سرودي است در نيايش به خداي بزرگ كه زمين، آسمان، مردم و شادي را آفريده تا به اين سرزمين زيبا و دارنده مردم خوب بركت و افزوني بخشد، آن را در صلح و آرامش بپايد و از پليدي و آشوب كه زاده دروغ اند نگهدارد.

                

***